Diş Hekimliği Fakültesi

Ortodonti Nedir

Ortodonti, ağız içerisinde anormal şekilde sıralanmış dişlerin ve çene-yüz uyumsuzluklarının teşhis ve tedavisiyle ilgilenen dişhekimliği uzmanlık dalıdır.

Ortodontist Kimdir?

Ortodontist, diş hekimliği fakültesinden mezun olduktan sonra ortodonti alanında belirli bir süre eğitim alarak uzmanlaşan diş hekimlerine verilen unvandır.

Ortodontik Bozuklukların Nedenleri Nelerdir?

1. Genetik: Anne, baba veya akrabalardan herhangi birinin dişlerinde var olan çapraşıklık genlerle çocuğa aktarılabilir. Buna engel olmak mümkün değildir. 
2. Beslenme Bozuklukları: Yeterli beslenemeyen kişilerde, çene ve yüz yapısında hacimsel küçülme meydana gelecek ve normal hacimdeki dişler küçük çenelerde gerekli yeri bulamayacakları için çapraşıklıklar, rotasyonlar ve gömüklük durumları oluşacaktır. 
3. Ağızdan Nefes Alma: Hasta burundan nefes alamıyor ise, üst çenenin büyüme potansiyeli üzerinde negatif etki oluşabilir. 
4. Parmak Emme: Yeni doğmuş bir bebekte oldukça gelişmiş bir emme mekanizması vardır. Parmak emme yaşla azalır. Parmak emme alışkanlığında erken dönemde hiç önlem alınmaz. Genel olarak parmak emme 3.5 yaşından sonra da devam ederse tedaviye başlanmalıdır. Bu alışkanlığı devam ettiren çocukta alt ve üst dişlerde yer değiştirmeler ve kapanış bozuklukları oluşacaktır. 
5. Yalancı Emzik: Fizyolojik özellikleri olan bir emziğin 1.5 yaşına kadar emilmesi zararlı değildir. Yalancı emzikler devamlı olarak kullanıldıkları zaman, etki alanları içindeki dokulara uzun süreli etki yapacağı için o bölgelerde düzensizlik ve çeşitli kapanış bozukluklarına neden olmaktadır. 
6. Diş sıkma, tırnak yeme, kalem ısırma, dudak ısırma gibi kötü alışkanlıklar. 
7. Süt dişlerinin erken kaybı. 
8. 20 yaş dişlerinin öndeki dişleri sıkıştırmasına bağlı düzensizlikler. 
9. Diş kaybına bağlı olarak meydana gelen düzensizlikler. 
10. Hormonal düzensizlikler, sistemik hastalıklar ve genetik olarak yatkınlıklar.

Ortodontik Maloklüzyon Nedir?

Maloklüzyon temel olarak “kapanış bozukluğu” olarak isimlendirilir. 
Maloklüzyonlar dişlerin düzgün sıralanmaması nedeniyle dişsel kökenli olabilir.
Çenelerin düzgün konumlanmaması nedeniyle iskeletsel kökenli olabilirler. Bu problemlerin tedavileri daha zordur.

Ortodontist Cerrahi Nedir?

Büyüme ve gelişimini tamamlamış, iskeletsel anomaliye sahip hastalarda (alt ve üst çenelerin birbirlerine göre ileride ya da geride konumlandığı durumlar) problem sadece ortodontik tedavi ile düzeltilemez. Ortognatik cerrahi denilen hem cerrah hemde ortodontistin içinde bulunduğu bir takım bu problemleri tedavi eder. Yani hastanın önce ortodontik tedavisi başlar (braketleri takılır) ve yaklaşık 1 yıl kadar sonra hasta ağzında braketler varken ameliyat olur. Ameliyat genel anestezi altında tam teşekküllü bir hastanede yapılır. Ameliyattan sonra yine ortodontik tedavi devam eder ve dişler ve çeneler tamamen düzeldikten sonra tedavi biter. 

Ortognatik cerrahi tedavisinin estetik olduğu kadar fonksiyonel faydaları da vardır. Çenelerin aşırı pozisyonlarda durmaları, konuşma ve çiğneme fonksiyonlarının iyi yapılamamasına, dolayısıyla çene eklemi rahatsızlıklarından sindirim sistemi sorunlarına kadar pek çok hastalığa sebep olabilir. Bu tedavi sayesinde dolaylı rahatsızlıkların da ortaya çıkması önlenmiş olur.

Ortodontik Tedavi İçin En Uygun Zaman Nedir?

Ortodontik problemle ilk karşılaşıldığında veya şüphelenildiğinde ortodontiste başvurulmalıdır. Bazı problemler ne kadar erken yaşta fark edilip düzeltilirse olumsuz etkileri daha az olacaktır. Her ne kadar bu dönemde her zaman ağza bir uygulama yapılmasa da bazı önlemler alınabilir. Erken tedavi sayesinde parmak emme, anormal yutkunma ve konuşma problemleri çok daha iyi değerlendirilip tedavi edilebilmektedir. 

Hareketli apareylerle tedaviler genellikle 7-12 yaşları arasında tercih edilmektedir. Sabit apareyler ise 12 yaş sonrasında (asıl önemli olan daimi dişlerin çıkmış olmasıdır) isteyen ve diş fırçalayan her bireyde yaş sınırlaması olmaksızın yapılabilir. 

Ortodontik Tedavide Hangi Apareyler Kullanılmaktadır?

Aparey, aygıt düzenek anlamına gelir ve ortodontik tedavide kullanılan bütün düzenekler bu adla anılırlar. Genel olarak apareyleri ağız içinde kullanılan apareyler ve ağız dışında kullanılan apareyler olarak gruplandırabiliriz. 

Ağız dışı Apareyler: Çeneleri kötü konumlanmış büyüme çağındaki bireylerde çenelerin büyümesini yönlendirebilmek amacıyla kullanılırlar. Ağız dışında baş, boyun, alın ve çene bölgelerinden destek alınarak uygulanırlar.
                                        
Ağız içi Apareyler: Ağız içi apareyler hareketli ve sabit apareyler olmak üzere ikiye ayrılır.
Hareketli Apareyler: Hasta tarafından takıp çıkarılabilen apareylerdir. Basit diş hareketlerinin sağlanması, çene darlıklarının tedavisi, kötü alışkanlıkların önlenmesi, daimi dişler için yer tutucu olması gibi amaçlarla kullanılırlar. Aparey hekim tarafından ağıza yerleştirildikten sonra, nasıl takıp çıkarılacağı ve gün içerisinde ne kadar süre kullanılacağı hastaya anlatılır.

Sabit Apareyler: Hekim tarafından dişler üzerine birtakım prosedürler ile yapıştırılan ve işlevi sona erdiğinde yine hekim tarafından çıkartılan apareylerdir. Bu apareyler ile dişlerde hareket kontrolü, detaylı konumlama ve ideal sonuçlar elde edilebilmektedir. Sabit apareylerin dişlerin üzerinde doğru konumlandırılmaları zaman alan ve uzmanlık isteyen bir işlemdir. Doktor tarafından dişlere yapıştırılan bu apareyler  tedavinin sonuna kadar ağızda kalır.

Erişkinlerde Ortodontik Tedavi?

Yetişkinlerde de ortodontik tedavi uygulanabilmektedir. Yaş ortodontik tedavileri engelleyecek bir durum değildir, sadece çocuklara göre alışması daha zor olmaktadır. Aşağıda ortodontik tedavi gören bazı ünlülerin fotoğraflarını görebilirsiniz.  

Hasta Bilgilendirme

Bu bölüm Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Ana Bilim Dalı`nda uygulanan prosedür ve prensipleri açıklamaktadır.
Hastalarımız ortodontik muayeneleri için bölümümüze başvururken şu hususları göz önünde bulundurmalıdırlar:

• Hastalarımız günde en az dört defa diş fırçalamalıdır. Her defasın da en az 2 dakika olmak üzere günde 8 dakika diş fırçalamayan hastalar tedaviye alınmayacaktır.
• Diş çürükleri ve diş eti problemleri bulunmamalıdır.
• Dolgu veya kanal tedavisi yapılacaksa bu tedavilerinin bitirilmiş olması gerekmektedir.
• Muayeneler belirli zamanlarda ve sadece mesai saatleri içinde yapılabilmektedir.
• Hastalarımızın tedavi sırasında ve sonrasında uyması gereken koşullar şunlardır:
• Ortodontik tedavi süresince randevu saatlerine özen gösterilmelidir.
• Dişleri temiz tutmak yani çok iyi fırçalamak gerekmektedir.
• Kontrol randevularında doktor tarafından verilen kurallara uyulmalıdır.
• Aygıtlarda kırılma, kopma, gevşeme meydana geldiğinde ortodontik tedavi aksamaktadır. Bu gibi durumlarda doktorunuza başvurmanız gerekmektedir.
• Braketler (teller) ağızdan çıkartıldıktan sonra aktif tedavi bitmiş, artık pasif tedavi yani yapılanların korunmasına geçilmiştir. Bu sırada doktorunuz tarafından uygun görülen aygıtları kullanmak dişlerini bozulmasını önleyeceği için çok önemlidir.

Ortodonti kliniğinde uygulanan tedavi prosedürleri: Hastalarımızın ortodontik muayeneleri fakültemiz ortodonti bölümünde hafta içi günlerde klinik saatleri dahilinde görevli bir doktor tarafından yapılmaktadır. Bu randevuda doktorunuz ayrıntılı klinik muayeneyle birlikte, tanı için radyografiler, fotoğraflar ve çalışma modelleri için ölçülerinizi alacaktır. Bu kayıtlar, doktorunuzun size en uygun tanı ve tedaviyi uygulaması için kullanılacaktır. Doktorunuz tedavi planını belirlendikten sonra klinik prosedürler ve tedaviniz hakkında açıklamalarda bulunacaktır.
Tedaviye başlanacağı seans ortodontik apareyler hastaya uygulanacaktır. Bunlar bazı vakalarda üst çene genişletmesi, yüz maskesi, fonksiyonel aygıtlar olabileceği gibi dişler üzerine yapıştırılabilen sabit apareyler (braketler) de olabilir. Tedavi başlangıcını takiben verilen kontrol randevuları vakayı takip edebilmek için belirli aralıklarla konulmuş randevulardır. Bu kontroller ortodontik tedavi planının özelliklerine, hastanın tedaviye cevap vermesine, hasta işbirliğine göre kısa veya uzun olabilmektedir.  

Sabit Ortodontik Tedavi Hasta Bilgilendirme

Ağız Hijyeninin Sağlanması: Ortodontik tedavi sırasında kullanılan apareyler ve teller fırçalamayı güçleştirir. Bu nedenle dişlerde çürük riski ve dişeti hastalığı riski artar. Hasta, dişlerini günde en az 4 kere dikkatlice özel ortodontik diş fırçalar ve ara yüz fırçalar ile fırçalamalıdır. Bunun için hasta, diş fırçasını okul, işyeri gibi yerlerde de yanında bulundurmalıdır. Ara yüz çürüklerinin önlenmesi amacıyla günde bir kere diş ipi de kullanılmalıdır. Dişlerin iyi fırçalanmadığı durumlarda diş çürükleri, dişlerde lekelenmeler ve dişeti problemleri oluşur. Bu aşamada oluşan ve çok derin olmayan diş çürükleri ağrıya neden olmasa bile, ileride braket çevresinde kalıcı renklenmelere ve diş çürüklerine neden olacaktır. 
        
Randevuların Düzenlenmesi: Tedavinin durumuna göre 2-6 haftalık aralarla kontrol randevuları verilir. Hasta bu randevulara mutlaka gelmelidir. Eğer gerçekten önemli bir mazeretiniz varsa bunu en az 1 hafta önceden bildirmeniz gerekmektedir. Aksi takdirde, o ay için verilmiş olan rutin randevunuz iptal edilir. Hastalar randevularına gelirken mutlaka diş fırçasını ve diş macununu yanında getirmelidir.
 Tedavi Süresi: Ortodontik tedavi süresi, her bir hastanın ortodontik problemine göre değişkenlik gösterir. Hastanın randevulara gelmediği, sık sık braketini kopardığı, verilen elastik veya apareyleri kullanmadığı durumlarda bu süre uzar.
Tedavi Süresince Ağrı Hissi:  Braketler, ağıza ilk yapıştırıldığında ağız içindeki yumuşak dokularda (dudak, yanağın iç yüzeyi gibi) hassasiyet oluşturabilir. Bu gibi durumlarda hasta braket üzerine mum yapıştırabilir. Bu hassasiyet zamanla ortadan kalkacaktır. Randevuları takiben ilk bir hafta içerisinde dişlerde hafif ağrılar olabilir, bu durum normaldir ve ağrı kesici kullanılabilir.
Tedavi süresince dikkat edilmesi gerekenler: Hasta, ortodontik tedavi süresince akla gelebilecek her türlü sert yiyecekten (sert ekmek, cips, kabuklu kuruyemiş, şeker, çekirdekli ve sert meyveler…vb), dişlere yapışan yiyeceklerden (lokum, sakız, jelibon…vb), asitli içeceklerden (kola, gazoz, enerji içeceği…vb) ve hamburger-tost gibi ısırarak yenilmesi gereken yiyeceklerden uzak durmalıdır.

Ortodontik Tedavi Sunumları